Actueel

roken wereldwijd (VI)

roken wereldwijd (VI)

In deze artikelreeks schetsen we een historisch en actueel beeld van het fenomeen tabaksgebruik in onze wereld. We presenteren feiten, cijfers en overzichten en bespreken onder meer verslavingsaspecten, de effecten van roken en het imago in verschillende landen. Dit artikel bestaat uit 8 delen.

In dit zesde deel van het artikel kijken we naar de aspecten van het stoppen met roken en beschrijven we wereldwijde inspanningen op dat gebied.

 

deel VI - stoppen met roken wereldwijd

internationale afspraken

In 2003 stelde de WHO het FCTC-verdrag op (Framework Convention on Tobacco Control). Dit verdrag wil ervoor zorgen dat landen en regio’s hun inwoners beschermen tegen de, zoals men dat noemt, “verwoestende” gezondheidseffecten en sociale, milieu- en economische gevolgen van tabaksconsumptie en blootstelling aan tabaksrook. Wereldwijd wenst men het tabaksgebruik en blootstelling daaraan permanent en substantieel te verminderen. Ingevolge het FCTC-verdrag trachten landen die het verdrag hebben geratificeerd tabaksgebruik te ontmoedigen en contacten met de tabaksindustrie te beperken.

ontmoediging

Volgens de Global Burden of Diseases study zijn drie typen maatregelen cruciaal om het roken te doen afnemen:  

  1. Belastingen;
  2. Verbod op adverteren;
  3. Ondersteuning in het stoppen met roken.

belastingen
Het krachtigste middel om mensen te laten stoppen met roken, blijkt historisch gezien het verhogen van de verkoopprijzen. Om effect te hebben dient de prijsverhoging tenminste gelijk te zijn aan de verhoging van het netto besteedbaar inkomen. De ervaring is dat indien de prijs van een pakje sigaretten met 10% stijgt, de consumptie van sigaretten in hoge inkomenslanden met 4% daalt en in midden- tot lage inkomenslanden er een daling van 5% optreedt. In nagenoeg alle landen van de wereld is het aandeel belastingen in de totale verkoopprijs van tabak hoger dan 50%. De VS zit aan de lage kant met 42% maar vooral enkele Europese landen kennen tarieven rond de 80%. Van elke 10 euro besteed aan tabak door consumenten gaat er dus in diverse landen euro 8 naar de staatskas.

verbod op adverteren
Het verbod op adverteren laat wereldwijd een verscheidenheid aan vormen zien. De VS kende in 2014 geen enkel verbod terwijl landen als Brazilië, Frankrijk, Iran en Rusland toen al geen enkele vorm van tabaksadvertenties meer toestonden. Veel andere landen kennen een beperkt verbod: wel zijn daar radio, tv en print uitingen verboden maar worden andere vormen nog wel toegestaan.

ondersteuning bij het stoppen met roken
Voor wat betreft ondersteuning bij het stoppen met roken laten verschillende landen in de wereld ook een verschillend beeld zien. In landen als de VS, Nederland, Canada, Argentinië en Australia worden vrijwel alle initiatieven om te stoppen met roken vergoed en in landen als Noorwegen, Rusland, China en Algerije vergoedt men slechts bepaalde initiatieven, bijvoorbeeld die welke gebruik maken van nicotine vervanging.

hoe werkt roken en hoe werkt dus stoppen daarmee?

Als je rookt, vul je het nicotinetekort veroorzaakt door je vorige sigaret aan. Binnen enkele seconden na je nieuwe trekje spoelt een weldadig gevoel vanuit je hersenen door je hele lichaam. Doof je dat goddelijke sigaretje op een gegeven moment, dan neemt de hoeveelheid nicotine in je bloed weer geleidelijk af. Meestal begin je door dat proces na een uur gedachtekronkels te ontwikkelen die zich richten op het weer willen, nee moeten, roken. Je vindt dat je een sigaret nodig hebt tegen vermoeidheid, stress, honger, een betere concentratie etc. Die wens om nieuwe nicotine binnen te krijgen gaat alsmaar door en wordt in de tijd steeds sterker. Net zolang tot je weer rookt. Het goede nieuws is echter dat een hunkering steeds slechts 3 minuten duurt. Als je die minuten weet te doorstaan zonder te roken, ben je een echte stopper in spé. In de cursus van stichting SISE nemen we dit fenomeen in detail onder de loep en bieden we u de tools om hiertegen succesvol in verweer te komen.

Je moet er bij een stoppoging dus rekening mee houden dat jouw eerste klus bestaat uit het dimmen van impulsen die zeker gaan optreden. De beruchte ontwenningsscheuten zullen komen. Gelukkig is er op dat vlak meer goed nieuws: de lichamelijke afhankelijkheid van nicotine blijf je, mits je je impulsen de baas bent, niet langer dan 3 weken voelen. Maar er is nog iets. Namelijk het juk der gewoonten. De onbewust ingesleten gedragspatronen spelen ook parten. Bij een roker is de relatie tussen het bewuste en het onderbewuste verstoord. De echte uitdaging is om niet langer slaaf en slachtoffer te zijn van je eigen onderbewuste. Dat is des te ingewikkelder wanneer je bedenkt dat meer dan 90% van ons menselijk handelen onbewust wordt gedreven. Je onderbewuste roept continu tegen je: Roken, nu! Uitstellen onmogelijk! Het bewuste deel van je brein gaat erin mee en fluistert je bijvoorbeeld toe dat jouw opa 100 jaar is geworden ondanks 1 opgerookt pakje sigaretten per dag. Allerlei onzinredeneringen praten het goed dat jij je volgende sigaret opsteekt. En je onderbewuste en vooral de tabaksindustrie lachen het laatste. Geen onzin, dat van je opa? Stel nu eens dat iemand van een flat springt en het overleeft: bewijst dat dan dat van een flat springen helemaal niet schadelijk is voor jouw gezondheid? Wegen het genomen risico, de ongetwijfeld blijvende letselschade en de mindere algemene kwaliteit van leven op tegen het heerlijke gevoel tijdens de vlucht van het dak van de flat naar de grond?

nut van stoppen met roken

Op de kortere termijn betaalt u voor het succesvol stoppen met roken een, overigens beperkte, prijs: u krijgt de eerste dagen last van ontwenningsscheuten, na een week is de behoefte aan een sigaret gevaarlijk toegenomen en het kan zijn dat u last heeft van het “missen van een gewoonte”. Levenslang loopt u verder het risico dat u voor de bijl gaat na het ooit weer aanraken van een brandende sigaret. Stoppen met roken levert echter op de middellange termijn al een indrukwekkende gezondheidswinst op. Gezien over uw gehele leven, dat na het stoppen langer en kwalitatief veel beter zal zijn, is de pijn van de investering verwaarloosbaar!

Stoppen met roken is altijd zinvol. Ter illustratie: als je vóór je 30ste levensjaar stopt met roken, heb je op je 50ste dezelfde kans op longkanker als iemand die nog nooit een sigaret heeft aangeraakt. Opvallend is overigens dat vrouwen gevoeliger zijn voor longschade door roken dan mannen. Na 20 tot 30 jaar roken hebben vrouwen dezelfde schade opgelopen als mannen die 10 jaar langer hebben gerookt. Uit een onderzoek van BMC Cancer uit 2018 blijkt ook dat rokende mannen bijna 8x zoveel kans op de ziekte hebben als niet rokende mannen. Voor vrouwen geldt zelfs een bijna 12x zo grote kans. Stoppen met roken, doet deze ziektekansen aanzienlijk verminderen.

Andere voordelen van een geslaagde stoppoging zijn onder andere: normalisering van bloeddruk en hartritme, verwijdering van koolmonoxide uit het lichaam, enorme verbetering van uw huid (al in 3 weken), het weer schoon worden van de longen (ondanks wat de tabaksindustrie u wil laten geloven, kan een longarts al na 3 maanden niet meer zien of de persoon in kwestie heeft gerookt!), verbetering van reuk- en smaakzin, normalisering van bloedstollingsfactoren, het consistent ervaren van lagere stressniveaus, makkelijker ademen, hebben van meer energie, het krijgen van betere bloedcirculatie en het makkelijker kunnen leveren van inspanningen. Anderen zullen u lichamelijk en mentaal als een aantrekkelijker persoon zien en uw dierbaren kunt u langer en intenser liefhebben.

de kans op stopsucces

Naar de succes- en faalkansen met betrekking tot stoppen met roken is veel onderzoek gedaan. In het algemeen tonen vrijwel alle studies aan dat de succeskans drastisch toeneemt als men door de eerste, moeilijke dagen heen is. Na de eerste stopdagen worden de lichamelijke hunkering naar nicotine en het optreden van ontwenningsverschijnselen in toenemende mate minder. Belangrijk devies na het uitdoven van de laatste sigaret is dus het indammen van impulsen en het vinden van afleiding. Als stopper moet je dus genieten van het succes dat je aan het behalen bent, afleiding zoeken in het doen van leuke dingen en je verheugen op de alsmaar afnemende behoefte aan het roken. Dit is in bijgaande figuur goed te zien. De verschillende lijnen geven de resultaten van verschillende, wetenschappelijke studies weer. Hughes (2014) legde de resultaten van diverse onderzoeken naast elkaar en tekende zo vergelijkbare curves die de relatie weergeven tussen het verloop van de tijd in dagen en het afnemende percentage stoppers.

Logischerwijs daalt gedurende de tijd na de stopbeslissing het percentage met roken gestopte mensen. De figuur maakt ook duidelijk dat een terugval na 150 dagen nog steeds in ca. 10% van de stopgevallen optreedt. Hoe lang iemand ook is gestopt, het is cruciaal ook nooit meer te beginnen. Niet met 1 sigaret en zelfs niet met 1 trekje.