Actueel

roken wereldwijd (VIII)

roken wereldwijd (VIII)

In deze artikelreeks schetsen we een historisch en actueel beeld van het fenomeen tabaksgebruik in onze wereld. We presenteren feiten, cijfers en overzichten en bespreken onder meer verslavingsaspecten, de effecten van roken en het imago in verschillende landen. Dit artikel bestaat uit 8 delen.

In dit achtste en laatste deel van het artikel behandelen we de situatie met betrekking tot het roken van tabak en de controle ervan in verschillende landen van de wereld.

 

deel VIII - het beeld in diverse landen

wie rookt waar en hoeveel?

Hoewel wereldwijd 1 op de 5 mensen rookt, varieert het beeld in verschillende landen sterk. We nemen mensen in beschouwing van 15 jaar en ouder en de gevonden cijfers dateren van 2016 (bron: Wereldbank). Er zijn 5 landen waar heel veel meer wordt gerookt dan gemiddeld, namelijk Kiribati (47%), Montenegro (46%), Griekenland (43%), Timor (43%) en Nauru (40%). Zouden we de top 10 compleet maken, dan volgen nog landen als Rusland, Bosnië en Herzegovina, Servië en Chili. In deze landen rookt meer dan 38% van de bevolking boven 15 jaar. Grote landen waar relatief veel wordt gerookt zijn Frankrijk (33%) en Duitsland (31%).

Landen waar relatief erg weinig wordt gerookt, zijn Ethiopië, Chana, Peru en Honduras. Hier rookt minder dan 5% van de bevolking. In laatstgenoemd land rookt zelfs slechts 1 op de 50 personen (2%).

wetmatigheden

Als we de laatste tientallen jaren in beschouwing nemen en we kijken naar verschillende landen, dan zien we een bepaalde wetmatigheid:
- Roken heeft een positief verband met inkomensklasse: hoe welvarender een land, hoe meer er wordt gerookt;
- Het percentage rokende mensen verschilt fors tussen landen en daalt de laatste jaren aanzienlijk;
- Deze daling zet het eerst in in landen met hogere welvaartsniveaus.

Het patroon zou dus zijn: Hoger inkomen à Meer rokers à Op gegeven moment snel ingezette daling van het aantal rokers. Een land moet dus langs een bepaald punt qua tijd en welvaart komen om het aantal rokers als percentage van het aantal inwoners snel te zien dalen. Zo rookten er bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk in 2000 hetzelfde percentage mensen als nu in Indonesië (38%) terwijl dat percentage anno 2016 in het VK 22% bedroeg. De voorspelling moet dus zijn dat het percentage rokende inwoners in Indonesië de komende 10 – 20 jaar ook halveert.

opkomst en ondergang van het roken

Maar als we kijken naar de opkomst en “ondergang” van het roken gedurende de periode dat het roken werd uitgevonden tot ongeveer nu, dan is er voor nagenoeg alle landen een interessant beeld waar te nemen. Bij dat beeld is te denken aan een omgekeerde U-vorm. Rond 1875 rookte bijna niemand, daarna zien we een snelle stijging van de tabakswaren consumptie met voor de meeste landen het hoogtepunt tussen 1960 en 1985. Bijgaande figuur (bron Ourworldindata.org) toont voor een aantal gekozen landen het dagelijks gemiddeld aantal verkochte sigaretten per persoon (dus niet per roker!) vanaf 1900.

Aan de hand van deze figuur zouden we kunnen stellen dat elk land op een gegeven moment een rokerspiek bereikt maar dat daarna een snelle daling van de tabaksconsumptie inzet. Het pad van snelle groei, afvlakking en snelle daling neemt voor elk land ongeveer een eeuw in beslag, zo blijkt uit de beschikbare historische data.

mannen versus vrouwen

In vrijwel alle landen op de wereld roken in procenten gerekend meer mannen dan vrouwen. De meest extreme beelden zien we in Indonesië waar 78% van de mannen en 4% van de vrouwen rookt en in Tunesië waar 66% van de mannen en 1% van de vrouwen regelmatig de rook uit smeulende tabak inhaleert. In China rookt 48% van de mannen en slechts 2% van de vrouwen. Het land waar in procenten gerekend de minste vrouwen roken, is Egypte (0,2%) terwijl daar bijna de helft van alle mannen rookt. Het rookgedrag is het meest gelijk verdeeld in landen als Zweden, Denemarken, IJsland, VS en Brazilië waar ongeveer hetzelfde percentage mannen als vrouwen rookt.

De figuur toont een wereldwijde vergelijking tussen landen qua procentueel aantal rokende mannen en vrouwen. De interactieve video die de ontwikkeling in dit beeld weergeeft van 2000 tot 2016 is via deze link te bekijken: https://ourworldindata.org/who-smokes-more-men-or-women.

Hoe dichter een land zich bij de grijze diagonale lijn bevindt, hoe gelijker de man-vrouw verdeling qua percentage rokers is. Hoe dichter bij de horizontale as, hoe hoger het percentage rokende vrouwen. In de figuur geeft de omvang va de cirkel per land het absolute aantal rokers in dat betreffende land aan.  

Dat wereldwijd veel meer mannen dan vrouwen roken, is ook te zien in de gerelateerde sterftestatistieken: mannen sterven in alle landen op de wereld vaker aan longkanker dan vrouwen.